آیزنشتاین در گوآناخوآتو

یک فیلمساز تک‌رو – آیزنشتاین در گوآناخوآتو

«آیزنشتاین در گوآناخوآتو» فیلم جدید پیتر گرین‌اوی اخیرا در دسترس قرار گرفته، این فیلمساز با کارنامه بلندبالای فیلم‌های مستند و داستانیِ کوتاه و بلندش یکی از سازش‌ناپذیرترین‌های سینمای اروپا و از قدرندیده‌ترین‌ها و در این یکی دو دهه اخیر، یکی از فراموش‌شده‌ترین‌هاست که دیگر جشنواره‌های اصلی چندان کاری به او ندارند و اگر فیلمی از او را به نمایش می‌‎گذارند بیشتر ترجیح می‌دهند سروصدایی نکند. چرا؟ شاید به دلیل عجیب و متفاوت بودن فیلم‌های این فیلمساز باشد. اما دلیل مهم‌تر می‌تواند دشوار بودن فیلم‌هایش باشد، دشواری که در فرم تنیده شده، در ارجاع‌های مکرر در گوشه گوشه‌ی قاب‌های گرین‌اوی به معماری – از دوران رنسانس گرفته تا معاصر – و ادای احترامش به نقاش‌های بزرگ تاریخ از ولاسکز گرفته تا رامبرانت باشد و همچنین غرقه بودن متن‌های گرین‌اوی به ادبیات داستانی و غیرداستانی غرب از شکسپیر گرفته تا متون مختلف فلسفی باشد. Continue reading “یک فیلمساز تک‌رو – آیزنشتاین در گوآناخوآتو”

پائولو سورنتینو

مورد عجیب پائولو سورنتینو – به بهانه پاپ جوان

قبل از رسیدن به مورد جنجالی پاپ پویوس سیزدهم، باید با مورد مناقشه‌انگیز دیگری روبرو شویم: پائولو سورنتینو، طراح و کارگردان سریال «پاپ جوان» که این روزها به مطرح‌ترین فیلمساز نسل جدید سینمای ایتالیا تبدیل شده و در طی یک دهه گذشته موقعیتی را پیدا کرده که جوزپه تورناتوره در اواخر دهه 1980 و تا سالهای ابتدایی دهه اول 2000 داشت. سورنتینو از آن فیلمسازهاست که هم اخلاقیات پشت دوربینش موجب واکنش‌هایی به فیلم‌هایش شده و هم خود فیلم‌هایش. رویکردی دارد که به مذاق بسیاری خوش نمی‌آید و همین باعث شده مخالفانش بیشتر درباره‌اش بنویسند و «کامنت» بگذارند و این البته در حالی است که فیلم‌هایش در جشنواره‌های معتبر نمایش دارند، جوایز مهم را به خانه می‌برند و حتا یک اسکار هم نصیب او کردند، اسکاری که موقع گرفتنش از مارادونا تشکر کرد و فدریکو فلینی و مارتین اسکورسیزی. Continue reading “مورد عجیب پائولو سورنتینو – به بهانه پاپ جوان”

ترک خدمت

سینمای پنهان 3 – درباره فیلم ترک خدمت

واسلاو هاول 18 دسامبر در سن 74 سالگی درگذشت، او که سیاستمداری معروف بود یکی از مهمترین نمایش‌نامه‌نویسان اروپا محسوب می‌شد. واسلاو هاول سال 1936 در پراگ در خانواده‌ای فرهنگی و روشنفکر به دنیا آمد. این خانواده‌ی معترض به طور مستقیم با اتفاقات فرهنگی و سیاسی چکسلواکی از سال‌های1920 تا 1940 در ارتباط بودند و به همین دلیل رژیم کمونیستی چکسلواکی از سال 1950 به بعد اجازه‌ی تحصیلات دبیرستانی به هاول را نداد و هاول مجبور به گذراندن دوره‌های شبانه برای تمام کردن مقطع دبیرستان شد. Continue reading “سینمای پنهان 3 – درباره فیلم ترک خدمت”

جامپ کات 4: جشنواره فیلم برلین 2017

شصت‌وهفتمین دوره جشنواره فیلم برلین در حالی یکی، دو هفته پیش به پایان رسید که برخی می‌گفتند از بهترین سال‌های این جشنواره است و تعدادی هم آن را از بدترین یا حداقل معمولی‌ترین دوره‌های این جشنواره توصیف کردند. اینکه شصت‌وهفتمین دوره جشنواره برلین چه حال‌وهوایی داشته تا زمان دیدن تعداد قابل‌توجهی از برنامه‌های بلندبالای آن ممکن نیست و قرار هم نیست کیفیت این جشنواره در ادامه بررسی شود. من در برلین نبودم، اما فرصتی دست داد تا سه فیلم جشنواره را ببینم؛ سه فیلمی که از‌قضا فیلم‌های مهمی هم بودند و برخی از جوایز اصلی را هم نصیب خود کردند. این فیلم‌ها «درباب جسم و روح» (On Body and Soul) ساخته انیدی ایلدیکو، برنده خرس طلای برلین، «ردپا» (Spoor) ساخته آنیژکا هولاند، برنده جایزه آلفرد بائر و «آنا، عشق من» (Ana, Mon Amour) ساخته کالین پتر نتزر، برنده خرس نقره‌ای دستاورد هنری – در رشته تدوین – بودند. Continue reading “جامپ کات 4: جشنواره فیلم برلین 2017”

آکیرا کوروساوا

درس‌های سینما به روایت آکیرا کوروساوا

درس‌های آکيرا کوروساوا در مورد سينما که اين‌جا و در اين ترجمه آمده، برگرفته از مستند «پيام آکيرا کوروساوا: براي يک فيلم زيبا» (2000) ساخته‌ي هيسائو کوروساوا، پسر اين کارگردانِ بزرگ ژاپني است. Continue reading “درس‌های سینما به روایت آکیرا کوروساوا”

فیلم فروشنده

رخت‌خواب بهم‌ریخته – درباره فیلم فروشنده

«فروشنده» فیلم متفاوتی در کارنامه اصغر فرهادی است اما شاید باید از جایی دیگر شروع کرد. اصغر فرهادی در فیلم‌های پیشین خود شخصیت‌هایش را درون مهلکه‌ای می‌انداخت که هزارتویی اخلاقی بر آن حاکم بود. بحث دروغ و قضاوت و پنهان‌کاری و واکنش به آن شرایط یا تصمیم‌گیری در آن موقعیت مهم‌ترین نکته‌ها بودند. فرهادی در فیلم‌های قدیمش اغلب یک معمای حل‌نشده را برای در مشت گرفتن مخاطب تا به انتهای فیلم بی‌پاسخ می‌گذاشت (مثلا «درباره‌ی الی…») و از طرفی شخصیت‌های فرهادی همیشه درباره‌ موضوع مطرح‌شده اطلاعات ناقصی داشتند، برخی کمی بیشتر از دیگری و همین دانستن و نداستن آتش کانون بحران را تندتر می‌کرد. Continue reading “رخت‌خواب بهم‌ریخته – درباره فیلم فروشنده”

اهداکننده

جامپ کات 3 – درباره فیلم اهداکننده

در «اهداکننده / The Donor» زندگی یانگ با و همسر اعصاب‌خردکن و پسر نوجوان در آستانه کنکور دانشگاهش را اپیزودهای تکرارشونده‌ی مگس پراندن در تعمیرگاه، جروبحث‌های بیهوده با همسر و تلاش مذبوحانه برای نزدیکی به پسرش بائو تشکیل داده است. Continue reading “جامپ کات 3 – درباره فیلم اهداکننده”

احوال دگرگون‌شده

سینمای پنهان 2 – احوال دگرگون‌شده

کن راسل با «احوال دگرگون‌شده / Altered States» خیلی‌ها را عصبانی کرد؛ پالین کیل در نقدی که بر فیلم نوشت آن را «به شکلی اعصاب خردکن احمقانه» توصیف کرد که «واقعا لذت‌بخش» نیست و دلیلش را ترکیب نامتقارن صوفی‌گری جلوه‌گرانه کاتولیکی راسل و جلوه‌گری ثقیل تفکرات یهودی پدی چایفسکی (نویسنده فیلمنامه با نام مستعار سیدنی آرون) خوانده بود. Continue reading “سینمای پنهان 2 – احوال دگرگون‌شده”

زمین آوازی گناه‌آود است

سینمای پنهان 1 – زمین آوازی گناه‌آلود است

همه چیز در «زمین آوازی گناه‌آود است» ساخته‌ی رونی مالبرگ فنلاندی در مرز پوسیدن و ویرانی است، از لباس‌هایی که شخصیت‌ها در روستای رهاشده‌ی فیلم به تن دارند تا روابطی که در زندگی آنها حاکم شده است. Continue reading “سینمای پنهان 1 – زمین آوازی گناه‌آلود است”