فیلم کوتاه «خواب هرگز هرگز»، جدیدترین کار تسای مینگ-لیانگ، درواقع هفتمین بخش از مجموعه فیلم‌های کوتاه او معروف به «مرد متحرک» است. مجموعه‌فیلم‌هایی که یک راهب با ردای سرخ را در حال آهسته راه‌رفتن در میان جمعیت یا در گوشه‌ای خلوت نشان می‌دهد؛ مردی که سرعت حلزون‌وارش باعث می‌شود دیگران یا به‌سادگی از کنارش عبور کنند؛ انگار از کنار درختی می‌گذرند یا برگردند و او را نگاه کنند؛ انگار دارند به دیوانه‌ای نگاه می‌کنند. مینگ-لیانگ در این هفت فیلم کوتاه با راهبش از هنگ‌کنگ به مارسی فرانسه و حالا به ژاپن رفته، او راهبش را در شهرهای شلوغ دنیا به حرکت وامی‌دارد و از بیننده می‌خواهد تا او را در میان جمعیت پیدا کند یا اگر تنهاست، به ذره‌ذره حرکت‌های او نگاه کند و فکر کند. دراین‌بین شاید «خواب هرگز هرگز» نسبت به فیلم‌های قبلی این مجموعه تجربه آسان‌تری برای دیدن باشد، مخصوصا که نماهای این فیلم کوتاه در مقایسه با فیلم قبلی این مجموعه یعنی «سفر به غرب» کوتاه‌تر هستند و کمتر خبری از نماهای بلند ١٠ دقیقه‌ای است، این‌بار نماها کوتاه‌تر هستند (البته در مقیاس فیلم‌های مینگ-لیانگ و نهایتا چهار یا پنج دقیقه هستند) و نسبت به فیلم‌های قبلی حرکت و اکشن بیشتری در «خواب هرگز هرگز» می‌بینیم، البته حرکت و اکشن در زبان مینگ-لیانگ چیزی نیست که حرکت و اکشن در تصور بیننده رقم زده‌اند، حرکت در اینجا می‌تواند پاک‌کردن عرق از چهره باشد یا بازکردن چشم و نگاه‌کردن به کسی که کنارت نشسته است. «خواب هرگز هرگز» از نظر تماتیک هم ساده‌فهم‌تر از دیگر فیلم‌های این مجموعه است. این‌بار سرعت و آرامش راهب در تضاد با حرکات سریع مردی جوان قرار می‌گیرد که با مترو و به‌سرعت خود را به استخر/ حمامی رسانده و سریع می‌خواهد به رختخواب برود تا برای روز بعد آماده شود اما انگار این سرعت و عجله او که در صحنه‌ای درخشان مخل آرامش و آسایش راهب می‌شود، درواقع همان چیزی است که خواب را از او می‌گیرد. درحالی‌که جوان در اتاقکش مدام از این پهلو به آن پهلو می‌شود و خوابش نمی‌برد، راهب در اتاقکی دیگر به خوابی عمیق رفته و فیلم با نمایی از راهب، زیر ملحفه سفیدش که با نفس‌های عمیق او بالا و پایین می‌شود، خاتمه می‌یابد و انگار مینگ-لیانگ بیننده‌اش را تشویق می‌کند به آرامش؛ به آرامشی که در تک‌تک این هفت فیلم و نماهای آن جاری است؛ آرامش و سکونی برای اندیشیدن به دنیای پیرامون و فاصله‌گرفتن از سرعتی که دنیای مدرن با ماشین‌ها و نورهای رنگارنگش بر زندگی تحمیل کرده است. «خواب هرگز هرگز» از آن تجربه‌های نادر در سینمای این‌روزهای دنیاست، که راه خودش را می‌رود و مثل زیباترین قاب‌های آرام و کم‌حرکت سینمای آندری تارکوفسکی یا بلا تار از بیننده می‌خواهد، درنگ کند، به پیرامونش نگاهی بیندازد و قدر آرامش و سکون را بداند. تسای مینگ-لیانگ کم‌کار است، انگار خودش شبیه راهب فیلم‌هایش باشد و با درنگ و تأمل فیلم بسازد. «خواب هرگز هرگز» در کنار «سگ‌های ولگرد» و «حفره» و «آنجا ساعت چند است؟»، بهترین‌های یکی از مؤلفان سازش‌ناپذیر سینما را خلق می‌کند.

این مطلب 21 مرداد 1394 در روزنامه شرق منتشر شده است

Total Views: 1062 ,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *