«مرحبا» فیلمی از رومانی است اما بسیار فاصله دارد با فیلم‌های این کشور مثل «چهار ماه، سه هفته، دو روز» و کارهای مشابه‌اش، یعنی همان فیلم‌هایی که به موج نوی سینمای رومانی معروف شدند. «مرحبا» (برنده جایزه‌ی بهترین کارگردانی از جشنواره‌ی فیلم برلین) بیشتر یادآور فیلم‌های روستایی/انتقادی است مثل «شاخ بز» ساخته متودی آندونوف محصول بلغارستان و همان فیلم‌هایی که وجهه‌ی دیگری از زندگی روستایی را ترسیم کردند، روستایی‌هایی که صاف و ساده و پاک نیستند و خودشان هم در ظلمی که بر آنها روا می‌شود دست دارد. رادو ژوده در فیلمش با تصاویر سیاه و سفید پرکنتراستش ما را به رومانی اوایل قرن نوزدهم می‌برد، زمانی که رنگ امپراتوری عثمانی از چهره این کشور پاک نشده است (عنوان فیلم واژه‌ای ترکی به معنای آفرین و مرحبا است) و برده‌داری و نظام ارباب رعیتی امری است پذیرفته و بسیار مرسوم. نوکرها، ارباب را خدای خود می‌دانند و براش خوشایندش حتا حاضر هستند به دست ارباب قیچی هرس درخت بدهند تا با آن نوکر خاطی را به شنیع‌ترین شکل ممکن بی‌آبرو سازد و شکنجه دهد.

ژوده با زیرکی دوربین ثابت ناظرگونه خود را با کلانتری پرحرف و بی‌مغز به نام کاستادین و پسر جوان و (اغلب) خاموش او همراه می‌کند که به جستجوی این نوکر خطاکار هستند. سفر کاستادین و پسرش در چند برش ما را با زندگی فلاکت‌بار مردمان رومانی در آن دوران مواجه می‌کند، آوارگانی که نان شب ندارند اما رشوه می‌دهند تا کتک نخورند، کشیش‌هایی که حرف‌های بی‌ربط می‌زنند و خود همدست شیطان شدند و اراباب‌هایی که در خانه طاووس دارند و انگار کاری جز به زیر تازیانه کشیدن رعیت ندارند. «مرحبا» دست روی گوشه تاریکی از تاریخ رومانی گذاشته که در سینما مغفول مانده و جز فیلمی صامت که در دهه 1920 ساخته شده و اثری از آن نیست جز چند عکس، دیگر فیلمسازی سراغش نرفته است. همین تازگی داستان و استراتژی ژوده در فاصله گرفتن از موضوع و امتناعش از هر گونه جانب‌داری باعث می‌شود تاثیر فیلم دوچندان شود و نگاه نافذ و ریشخندآمیزش به زن‌ستیزی، برده‌داری، رواج رشوه و فساد و تباهی طبقه فرودست و بالادست تا مدت‌ها در ذهن مخابش بماند. مخاطبی که در این فیلم پردیالوگ، حرف‌های بی‌سروته و ضدونقیض کاستادین و دیگر فقیران و اعیان را باید گوش بدهد، حرف‌های ابلهانه‌ای که گویی دروگوهر هستند (مثل جایی که کاستادین می‌گوید: ترس بده، اما برای بدن مفیده!) و گویندگانشان کاملا به آنها باور دارند و همین مایه تاسف است و تلخی فیلم را زهرآگین می‌کند؛ مخصوصا وقتی می‌بینی هنوز زیاد هستند کسانی که همینطوری حرف می‌زنند و فکر می‌کنند و اشاره‌ام به ترامپ نیست! و به هرحال چنین کنند بزرگان!

مرحبا
Aferim
کارگردان: رادو ژوده
بازیگران: تئودور کوربان، میهای کومانویی، توما کوزین
محصول 2015 رومانی، بلغارستان، چک و فرانسه
مدت 108 دقیقه

این مطلب پیش از این در مجله 24 منتشر شده است

Total Views: 1602 ,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *